چهل نکته مهم تربیتی از منظر اسلام (قسمت سوم)

21- محبت و نوازش کودکان: نوازش، یکی از غذاهای روانی کودک است که باید به اندازه کافی از آن تغذیه شود و گاهی گریه‌ی بچه فقط برای این است که تشنه‌ی محبت و نوازش است. بچه‌ای که در محیط خانواده به قدر کافی محبت دیده است، تشنه‌ی محبت نیست و در مقابل چند جمله این و آن خود را نمی‌بازد و شخصیت خود را گم نمی‌کند.

22- زشتی گناه و تنفر از گناهکار: والدین موظفند از کودکی، قبح گناه و تنفر مردم از گناهکار را به کودک بفهمانند و در کارهای بد او را توبیخ و در کارهای خوب تشویق کنند تا شخصیت او احیا شده و موجبات امیدواری و دلگرمی آنان فراهم شود. البته توبیخ و تحسین بی‌موقع یا بیش از حد، خود منشأ فساد است.

23- جدا بودن بستر فرزندان: بستر بچه‌ها از 6 سالگی از هم جدا باشد (گرچه هر دو دختر یا پسر باشند)

24- خودسازی والدین: تذکرها در صورتی اثر دارد که والدین خود عامل به آن‌ها باشند.

نخستین گام در راه تربیت فرزندان، تربیت خویشتن است. کسی که خود به صفات اخلاقی نیکو زیبنده نشده، هیچ‌گاه نمی‌تواند دیگری را به پاکی هدایت کند. پدر و مادر تندخو و پرخاشگر کم‌تر فرزندی آرام و سازگار تربیت خواهند کرد.

گذشته از اثراتی که فرزند از راه وراثت از والدینش کسب می‌کند، کردار و گفتار آنان در سازندگی کودکانشان تأثیر عمیقی دارد و بسیار بعید است که در خانواده‌های نابهنجار، افراد بهنجار رشد کنند.

فرزندان شما باید بدانند دروغگویی، غیبت، دشنام و نمونه‌هایی این چنین، پسندیده نیست و زمانی فرزند شما این اعمال ناپسند را از خود دور می‌کند و انجام نمی‌دهد که خود شما به او نیاموخته باشید.

25- حدود نظم در کودکان: بین نظم در خانه و بیرون فرق قائل شوید. بگذارید کودک در خانه آزادانه بازی کند.

26- بخشش خطای فرزندان: رفتارهای غیرمنتظره کودکان را تا حدودی تحمل کنید. خطای کودک را همیشه گناه نابخشودنی تصور نکنید تا مجبور به تنبیه نشوید. صبر، گذشت و تحمل لازم است اگر کودک روش ناپسندی دارد، پدر و مادر باید عاقلانه و بدون اهانت به شخصیت طفل، راه صحیح را به او نشان بدهند و از عمل ناپسندش باز دارند.

آنجایی که پدر و مادر، زبان به ملامت طفل می‌گشایند و در این کار اصرار می‌ورزند و در نتیجه با سرزنش‌های مداوم خود، به فرزند خویش توهین می‌کنند و او را تحقیر می‌نمایند، اینگونه والدین نه تنها به اصلاح کودک خود موفق نشده‌اند؛ بلکه با این عمل خام و ناصواب، طفل را به لجاجت وادار کرده‌اند.

از حضرت علی (ع) روایت شده است که فرمودند:

«الاِفراطُ فِی المَلامَهِ یَشُتُّ نیرانَ اللِّجاجِ؛

زیاده‌روی در ملامت و سرزنش، آتش لجاجت را شعله‌ور می‌کند.

27- عدم مقایسه با دیگران: در تذکر، دیگران را به رخ کودک خود نکشید و کسی را با او مقایسه نکنید.

28- نقش داستان‌سرایی در هدایت فرزندان: از طریق داستان‌سرایی بسیاری از مفاهیم مانند حق دوستی، ایمان، رسوا جلوه دادن کار زشت و غیره را می‌توان به کودک القا کرد. قرآن، داستان‌سرایی را وسیله زدودن غفلت‌ها می‌داند و می‌فرماید:

«لقد کان فی قصصهم عبره لاولی الالباب»

همانا در قصه‌های ایشان پندی برای خردمندان نهفته است.

این داستان‌ها باید دارای خصوصیاتی باشد، از جمله:

– قصه جلوه خدایی داشته باشد و به قصد تربیت و تذکر بیان شود.

– به شرایط سنی، عقلی و روحی شنونده توجه شود.

– افراط و تفریط، دروغ و شایعه و فرار از حقیقت‌ها نباشد.

– پاسخگوی سؤالات ذهنی شنونده باشد.

– بهترین قصه انتخاب شود. همانطور که خداوند نیز می‌فرماید:

«نَحنُ نَقُصُّ عَلیکَ اَحسَنَ القَصَصِ»

ما بهترین قصه‌ها را برای تو حکایت می‌کنیم.

– در داستان‌ها پیروزی با حق باشد.

– شخصیت داستان‌ها دور از هر گونه انحراف باشند.

– داستان کوتاه باشد.

29- شیطنت در کودکان: شیطنت کودک در خردسالی نشان‌دهنده‌ی زیادی عقل او در بزرگسالی است پس نگران نباشید و آن را سرکوب ننمایید.

30- امر به نماز و روزه: کودکان را از 7 سالگی امر به نماز کنید و از 9 سالگی امر به روزه نصف روز یا بیشتر یا کم‌تر کنید.

همچنین در روایتی آمده است: ما کودکانمان را امر می‌کنیم به تسبیح حضرت فاطمه زهرا همچنان که امر می‌کنیم آن‌ها را به نماز.

توجه داشته باشیم که؛ کودکان وسیله آزمایش ما هستند پس مراقب باشیم شدت علاقه به آن‌ها مانع امر به عبادت نشود.

«وعلَموا أَنَّما اموالکم و أولادکم فِتنَهُ و أنّ الله عندهُ أجرُ عظیم»

البته در عبادت نیز همچون دیگر امور حد اعتدال باید رعایت شود. همانگونه که از حضرت رسول اکرم (ص) روایت شده است که می‌فرمایند:

«اسلام دین متقن خداوند است. در آن با مدارا قدم بردار، کاری کن که دلت به عبادت خداوند بدبین نشود.»

چهل نکته مهم تربیتی از منظر اسلام (قسمت سوم)

منبع : کتاب ریحانه بهشتی

تلخیص   : www.niniasal.com

کد مطلب  : f-0008

 

 

Add a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *