چهل نکته مهم تربیتی از منظر اسلام (قسمت دوم)

چهل نکته مهم تربیتی از منظر اسلام (قسمت دوم)

11- لوس شدن فرزندان: لوس کردن کودک آن‌ها را موجوداتی ضعیف و بی‌اراده و خودرأی بار می‌آورد. این قبیل اطفال در ایام کودکی، پدران و مادران خود را با اعمال نادرست خویش به زحمت می‌اندازند و آنان را با مشکلاتی مواجه می‌کنند.چهل نکته مهم تربیتی از منظر اسلام (قسمت دوم)

شخص لوس بار آمده، به دو مصیبت بزرگ گرفتار است: از طرفی توقع دارد زن و مرد اجتماع، مانند پدر و مادرش او را نوازش کنند و بی‌حساب احترامش نمایند و اوامر او را بی‌چون و چرا به کار بندند. وقتی مشاهده می‌کند که مردم نه تنها احترامش نمی‌کنند، بلکه در مقابل این توقع بیجا مسخره‌اش می‌نمایند، سخت ناراحت می‌شود و در خود احساس حقارت و پستی می‌نماید. از طرف دیگر شکست‌های درونی و ناکامی‌های روانی که منشأ عقده‌ی حقارت شده است، او را تندخو و عصبی، بی‌حوصله، بداخلاق، زبون و فرومایه می‌کند، به مردم بدبین می‌شود و با کلمات زشت و رفتار ناپسند خویش آنان را خشمگین و ناراحت می‌نماید.

12- اعتماد به نفس در کودکان: هیچ‌چیز به قدر تحقیری که کودک در قبال قدرت و زورنمایی بزرگ‌ترها در خود احساس می‌کند، اعتماد به نفس را در او خاموش نمی‌کند، به خصوص وقتی که پس از توسل به زور به او بگویند: بی‌خود سعی نکن، تو نمی‌توانی، عرضه‌اش را نداری.

13- دعا برای فرزندان: برای کودکان خود دعا کنید.

حضرت ابراهیم (ع) اینگونه از خداوند فرزندی صالح را طلب می‌کند:

«رَبِّ هَب لی مِنَ الصّالِحینَ فَبَشََرناه بِغُلامٍ حَلیم»

خدایا! مرا (فرزندی) از شایستگان ببخش. پس ما نیز او را به پسری شکیبا بشارت دادیم.

همچنین است درخواست حضرت زکریا  و درخواست ابراهیم خلیل (ع).

به قسمتی از دعای امام سجاد (ع) در همین زمینه توجه کنید:

«خدایا! بر من منت گذار و فرزندانم را بر من ببخش. بر من منت بنه و ایشان را از نعمت صلاح و صواب محروم مساز و مرا از صلاح عقیدت و حسن تربیتشان بهره‌مند فرما… پروردگارا! فرزندان مرا به زیور تقوا و بصیرت بیارای تا نیکو ببینند و نیکو بشنوند و در برابر فرمان تو مطیع و فرمانبردار باشند…. »

برای سلامتی دین و دنیای فرزندانمان دعای فرج بخوانیم (اللهم کن لولیک الحجه بن الحسن ….)

14- روش تذکر به فرزندان: تذکرات باید چنان با ملایمت باشد که سدی بین والدین و فرزندانشان نشود. امام حسن مجتبی (ع) روزی فرزندان خود و فرزندان برادر خود را دعوت کردند و به آنان فرمودند: همه‌ی شما کودکانِ اجتماع امروز هستید و امید می‌رود که بزرگانِ اجتماع فردا باشید. پس دانش بیاموزید و در کسب علم کوشش کنید و هر کدام که حافظه قوی ندارید و نمی‌توانید در مجلس درس، مطالب استاد را حفظ کنید، آن‌ها را بنویسید و نوشته‌ها را در منزل نگهداری کنید.

همانگونه که مشاهده می‌کنیم حضرت بدون توسل به ترساندن، شلاق و مجازات، عشق به تحصیل را در آن‌ها ایجاد کردند؛ یعنی به آنان فهماندند که درس خواندن امروز، راه وصول به عزت و بزرگی فرداست.

توجه داشته باشیم برای کار با کودکان لازم است اصولی را رعایت کنیم از جمله:

1- تنوع در راهنمایی‌ها: یکنواختی در نحوه‌ی تذکر و راهنمایی، خود ملال‌آور است.

2- بیان مطالب به صورت غیرمستقیم.

3- رسیدن از مجهول به معلوم، بدین‌صورت که با سؤال و جواب از مطالب مختلف به گونه‌ای پیش برویم که فرزندمان خود به نتیجه‌ی مطلوب برسد.

15- خواهش‌های کودکان: مربی خوب کسی است که عاقلانه خواهش‌های کودک را از راه‌های صحیح و با روش درست تعدیل کند.

16- پرورش ایمان در کودکان: ایمان را در کودکان خود پرورش دهید.

با تقویت ایمان در کودکان و در نتیجه تحویل دادن فرزندانی با ایمان به جامعه، آن‌ها را باقیات الصالحات خود قرار دهیم که قطعاً نزد خداوند عاقبت بسیار نیکویی خواهد داشت.

«الباقیاتُ الصالحات خیرٌ عندَ رَبِّکَ ثواباً و خیرٌ أمَلا»

کودکانی که از ابتدا با ایمان به خدا تربیت می‌شوند، اراده‌ای قوی و روانی نیرومند دارند، از دوران کودکی رشید و با شهامت هستند و نتایج درخشان ایمان از خلال گفتار و رفتارشان به خوبی مشهود است.

روان کودک برای پذیرش تعالیم ایمانی و اخلاقی، مانند زمین مستعدی است که هر بذری را در خود می‌پروراند. پس پدران و مادران در اولین فرصت باید دل کودک را به حبّ خدا و مهر پیشوایان و رهبران دینی متوجه سازند.

از امام صادق (ع) روایت شده که فرمودند:

«بادِروا اَولادَکُم بِالحَدیثِ قَبلَ اَن یَسبِقَکُم اِلَیهِم المُرجِئَهُ؛

احادیث اسلامی را به فرزندان خود هر چه زودتر بیاموزید، قبل از آن که مخالفین بر شما سبقت گیرند و دل‌های کودکان شما را با سخنان نادرست خویش اشغال نمایند.»

آقای جواد محدثی تشبیهی زیبا در این زمینه دارند که به قسمت‌هایی از آن اشاره می‌شود:

– نه هجوم فقط نظامی است، نه شکست و ضربه فقط مادی.

– تهاجم فرهنگی خطرناک‌تر از هجوم نظامی است.

– در هجوم نظامی طمع به خاک است و زمین، در شبیخون فرهنگی طمع به اخلاق است و دین!

– آن پیداست و این پنهان.

آنجا درگیری با دشمن در مرزهاست، اینجا آسیب از حمله‌ی دشمن درون خانه‌هاست.

آنجا سلاح موشک و بمب است، اینجا ماهواره و امواج تصویری آنجا فشنگ شلیک می‌شود، اینجا آهنگ پخش می‌شود.

اگر هم آسیب دیده‌ایم به درمانگاه «توبه» برویم و …. تا دیر نشده، غدّه گناه را جراحی می‌کنیم.

آیا سلامت روح و فکر، به اندازه «جسم» مهم نیست؟

17- پرهیز از مچ‌گیری: از مچ‌گیری و رفتار سرورانه با کودکان پرهیز کنید.

18- پرورش راستگویی: یکی از وظایف پدر و مادر در تربیت فرزند پرورش فطرت راستگویی کودک است. آن‌ها موظفند در خانه طوری رفتار نمایند که اطفال به راستی و راستگویی عادت کنند و این امر از پرورش بسیاری از صفات در کودکان دشوارتر است و برای رسیدن به این نتیجه، مراقبت‌های علمی و عملی بسیاری لازم است.

در روایتی از پیامبر اکرم (ص) نقل شده است که فرمودند: خدا رحمت کند کسی را که در نیکی به فرزندش کمک کند. راوی سؤال کرد: چگونه؟ و حضرت در جواب چهار دستور فرمودند:

– آنچه را که کودک در قوه داشته و انجام داده است، از او قبول کند.

– آنچه را انجام آن بر او سنگین است از او نخواهد.

– او را به گناه وا ندارد.

– به او دروغ نگوید و در برابر او مرتکب اعمال احمقانه نشود.

19- تنبیه و ترساندن کودکان: کودک را به خاطر تربیت نباید ترساند؛ زیرا ترس شخصیت کودک را از بین برده و دچار اختلالات روانی و ایجاد وابستگی می‌کند.

در تنبیه نیز ترساندن درست نیست و اثرات بدی (مخصوصاً در کودکی) به جا می‌گذارد. تنبیه رابطه طفل را با مادر، نامطلوب و ارزش و اعتباری را که مادر در دل کودک دارد متزلزل می‌سازد. به جای کتک زدن و ترساندن، دوست و راهنمای او باشید و نمونه صادق عشق و محبت. در بسیاری از مواقع می‌توان با یک سکوت یا یک نگاه، کودک را متوجه اشتباه و خطای خود نمود.

20- درمان ترس در کودکان: برای درمان ترس باید:

– از ترسانیدن کودک خودداری شود.

– از جهت جسمی کودک را تقویت کند.

– با او مهربان باشند.

– پدر و مادر و اطرافیان در مقابل او از خود ترس نشان ندهند.

– از بیان داستان‌های ترس‌آور پرهیز کنند.

– به او تلقین کنند که ترسو نیست.

– با مسئولیت دادن به کودک در خانه و شریک کردن او در امور خانه مقاومت و پایداری را در او زنده کنند.

چهل نکته مهم تربیتی از منظر اسلام (قسمت دوم)

منبع : کتاب ریحانه بهشتی

تلخیص  : www.niniasal.com

کد مطلب  : f-0007

 

 

Add a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *